மதநிந்தனை என்றால் என்ன?

குர்ஆன், ஷரியா, சவூதி சட்டம் மற்றும் அனோஜன் வழக்கு

ஒரு முகநூல் பதிவு எவ்வாறு ஒரு மனிதனின் உயிரையே கேள்விக்குறியாக்கியது?

சவூதி அரேபியாவில் இலங்கைத் தமிழ் இளைஞர் சிவராசா அனோஜன் எதிர்கொள்ளும் வழக்கு இன்று இலங்கைத் தமிழர்கள் அனைவரும் அறிந்திருக்க வேண்டிய ஒரு முக்கியமான சட்டப் பாடத்தை முன்வைக்கிறது.

ஒரு சமூக ஊடகப் பதிவுக்காக அவர் முதலில் ஐந்து ஆண்டுகள் சிறைத்தண்டனையும் மூன்று மில்லியன் சவூதி ரியால் அபராதமும் பெற்றதாகத் தெரிவிக்கப்பட்டது. பின்னர் மேல்முறையீட்டு நடவடிக்கைக்குப் பிறகு அவரது தண்டனை மரண தண்டனையாக உயர்த்தப்பட்டதாக அவரது வழக்கறிஞர் தெரிவித்தார். சவூதி அதிகாரிகளிடமிருந்து எழுத்துப்பூர்வமான தீர்ப்பை இலங்கைத் தூதரகம் இன்னும் எதிர்பார்த்துக் கொண்டிருப்பதாகவும் செய்திகள் தெரிவிக்கின்றன.

இந்த வழக்கு ஒரு தனிநபரின் துயரமாக மட்டும் பார்க்கப்படக் கூடாது.

“மதநிந்தனை என்றால் என்ன?”
“அதை யார் வரையறுக்கிறார்கள்?”
“அது குர்ஆனில் இருக்கிறதா?”
“ஷரியா என்றால் குர்ஆன்தானா?”
“ஒரு முஸ்லிம் அல்லாதவர் சவூதி அரேபியா போன்ற நாட்டில் என்னென்ன கவனிக்க வேண்டும்?”

என்ற கேள்விகளையும் இது எழுப்புகிறது.

---

1. முதலில்: ஷரியா என்றால் என்ன?

பலர் “ஷரியா = குர்ஆன்” என்று நினைக்கிறார்கள்.

அது துல்லியமான விளக்கம் அல்ல.

குர்ஆன் என்பது இஸ்லாத்தின் புனித நூல்.

ஷரியா (Sharia) என்பது இஸ்லாமிய மதம் மற்றும் சட்டம் தொடர்பான பரந்த நெறிமுறைகளைக் குறிக்கும் சொல்.

குர்ஆன் அதன் மிக முக்கியமான ஆதாரம். ஆனால் அது ஒரே ஆதாரம் அல்ல.

பாரம்பரிய இஸ்லாமிய சட்டவியலில் முக்கியமான ஆதாரங்களாக:

• குர்ஆன்
• சுன்னா / ஹதீஸ்
• இஜ்மா — அறிஞர்களின் ஒருமித்த கருத்து
• கியாஸ் — ஒப்புமை மூலம் சட்ட முடிவுக்கு வருதல்

ஆகியவை பயன்படுத்தப்பட்டுள்ளன.

இதிலிருந்து உருவான மனித சட்ட விளக்கங்கள் Fiqh எனப்படும்.

எனவே:

குர்ஆன் ≠ ஷரியா ≠ Fi qh

என்று வேறுபடுத்திப் புரிந்துகொள்வது அவசியம்.

---

2. குர்ஆன் மதநிந்தனை பற்றி என்ன சொல்கிறது?

இதுதான் மிக முக்கியமான கேள்வி.

குர்ஆனில் அல்லாஹ்வையும், அவரது வசனங்களையும், நபியையும் கேலி செய்வது அல்லது அவமதிப்பது கடுமையாகக் கண்டிக்கப்படுகிறது.

உதாரணமாக குர்ஆன் 9:65–66-ல் அல்லாஹ்வையும் அவரது வசனங்களையும் தூதரையும் கேலி செய்ததாகக் கூறப்படும் செயல்கள் கடுமையாகக் கண்டிக்கப்படுகின்றன.

குர்ஆன் 33:57-லும் அல்லாஹ்வுக்கும் அவரது தூதருக்கும் தீங்கு விளைவிப்பவர்களைப் பற்றி கடுமையான எச்சரிக்கை உள்ளது.

ஆனால் இங்கு ஒரு மிக முக்கியமான உண்மையை கவனிக்க வேண்டும்:

குர்ஆன் இவ்வசனங்களில் “அரசு இப்படிப்பட்ட நபரை மரண தண்டனை செய்ய வேண்டும்” என்று ஒரு குறிப்பிட்ட உலகியலான தண்டனையை நேரடியாக நிர்ணயிக்கவில்லை.

அதுதான் இந்த விவாதத்தில் அடிக்கடி மறைக்கப்படும் முக்கிய வேறுபாடு.

Library of Congress மேற்கொண்ட சட்ட ஆய்வு கூட இதையே குறிப்பிடுகிறது: சவூதி அரேபிய சட்டத்தின் முக்கிய இஸ்லாமிய ஆதாரங்களான குர்ஆன் மற்றும் ஹதீஸில் மதநிந்தனைக்கான ஒரு குறிப்பிட்ட உலகியலான தண்டனை நேரடியாகக் குறிப்பிடப்படவில்லை.

---

3. அப்படியானால் மதநிந்தனைக்கு மரண தண்டனை என்ற கருத்து எங்கிருந்து வந்தது?

இங்கே ஹதீஸ் மற்றும் பாரம்பரிய இஸ்லாமிய சட்டவியல் முக்கியப் பங்கு வகிக்கின்றன.

இஸ்லாமிய வரலாற்றில் அறிஞர்கள் பல்வேறு குற்றங்கள் தொடர்பாக குர்ஆன், ஹதீஸ் மற்றும் பிற சட்டக் கொள்கைகளை விளக்கி சட்ட விதிகளை உருவாக்கினர்.

அவற்றில் முக்கியமான இரண்டு கருத்துகள்:

Apostasy — மதமாற்றம்

ஒரு முஸ்லிம் இஸ்லாத்தை விட்டு வேறு மதத்திற்கு மாறுவது.

b al-Nabi — நபியை அவமதித்தல்

நபிகள் நாயகத்தை அவமதிப்பதாகக் கருதப்படும் செயல் அல்லது பேச்சு.

பாரம்பரிய இஸ்லாமிய சட்டப் பள்ளிகளில் இவற்றைப் பற்றிய விளக்கங்கள் உருவாகின. அவை அனைத்தும் ஒரே மாதிரியானவை அல்ல.

சில பாரம்பரிய சட்ட விளக்கங்களில் இத்தகைய குற்றங்களுக்கு மிகக் கடுமையான தண்டனைகள் முன்வைக்கப்பட்டன.

அதனால்:

“மதநிந்தனைக்கு மரண தண்டனை குர்ஆனில் நேரடியாக எழுதப்பட்டுள்ளது”

என்று கூறுவது துல்லியமான வரலாற்று விளக்கம் அல்ல.

மிகவும் துல்லியமாகச் சொல்வதானால்:

குர்ஆன் அவமதிப்பை கண்டிக்கிறது; பாரம்பரிய ஹதீஸ் மற்றும் fiqh விளக்கங்கள் சில மதநிந்தனைச் செயல்களுக்கு கடுமையான உலகியலான தண்டனைகளை உருவாக்கின; அவற்றில் சில சட்ட மரபுகளில் மரண தண்டனையும் அடங்கியது.

---

4. ஷரியா எல்லா முஸ்லிம் நாடுகளிலும் ஒன்றா?

இல்லை.

இது மிகவும் முக்கியமான உண்மை.

ஷரியா என்ற சொல் ஒரே மாதிரியான சட்டப் புத்தகத்தைக் குறிக்கவில்லை.

பல்வேறு காலங்களில் பல்வேறு இஸ்லாமிய அறிஞர்களும் சட்டப் பள்ளிகளும் வெவ்வேறு விளக்கங்களை அளித்துள்ளனர்.

இன்றைய முஸ்லிம் பெரும்பான்மை நாடுகளும் ஒரே சட்டத்தைப் பின்பற்றுவதில்லை.

சில நாடுகளில் மதநிந்தனைச் சட்டங்கள் உள்ளன.

சில நாடுகளில் அவை மிகவும் குறைவாகப் பயன்படுத்தப்படுகின்றன.

சில நாடுகளில் மதத்தை விமர்சிப்பதற்கு அதிகமான கருத்துச் சுதந்திரம் உள்ளது.

எனவே “இஸ்லாமிய நாடுகளில் சட்டம் இப்படித்தான்” என்று எல்லா நாடுகளையும் ஒரே மாதிரியாகக் கூறுவது தவறான பொதுமைப்படுத்தலாகும்.

---

5. சவூதி அரேபியா ஏன் தனித்துவமானது?

சவூதி அரேபியாவின் Basic Law of Governance மிகத் தெளிவாகக் கூறுகிறது:

நாட்டின் மதம் இஸ்லாம்; அதன் அரசியலமைப்பு குர்ஆனும் சுன்னாவும் என்று குறிப்பிடப்படுகிறது.

மேலும் நீதிமன்றங்கள் ஷரியா சட்டத்தின் அடிப்படையில் செயல்படுகின்றன.

அந்த Basic Law-ன் Article 48, நீதிமன்றங்கள் குர்ஆன் மற்றும் சுன்னாவால் வழிகாட்டப்படும் ஷரியா விதிகளையும், அவற்றுடன் முரண்படாத அரச சட்டங்களையும் பயன்படுத்த வேண்டும் என்று கூறுகிறது.

இதனால் சவூதி அரேபியாவில் எழுத்துப்பூர்வமான சட்டம் மட்டுமே நீதியின் ஒரே ஆதாரம் அல்ல.

அதுதான் அனோஜன் வழக்கைப் புரிந்துகொள்ள மிகவும் முக்கியமான அம்சம்.

---

6. சவூதியில் “மதநிந்தனை” எவ்வாறு பார்க்கப்படுகிறது?

அமெரிக்க வெளியுறவுத் துறையின் சவூதி அரேபியா குறித்த மதச்சுதந்திர அறிக்கையின்படி, சவூதி சட்டம் இஸ்லாத்துக்கு எதிரான மதநிந்தனைக்காக மரண தண்டனையை அனுமதிக்கிறது.

அதே நேரத்தில், அந்த அறிக்கை 1992க்குப் பிறகு மதநிந்தனைக்காக மரண தண்டனை நிறைவேற்றப்பட்டதாக நீதிமன்றப் பதிவுகளில் காணப்படவில்லை என்றும் குறிப்பிடுகிறது. மதநிந்தனை குற்றச்சாட்டுகளுக்கு நீண்டகால சிறைத்தண்டனைகள் உள்ளிட்ட தண்டனைகள் வழங்கப்படலாம்.

இதனால் ஒரு முக்கிய வேறுபாடு:

சட்டத்தில் ஒரு தண்டனை இருக்கிறது என்பது வேறு.

ஒவ்வொரு வழக்கிலும் அந்தத் தண்டனை கட்டாயமாக வழங்கப்படும் என்பது வேறு.

---

7. “Ta’zir” ஏன் அனோஜன் வழக்கில் முக்கியமானது?

இதுதான் இந்த வழக்கின் சட்ட ரீதியான முக்கிய பகுதி.

இஸ்லாமிய குற்றவியல் சட்டத்தைப் பற்றி பேசும்போது Hudud, Qisas, Ta’zir என்ற மூன்று சொற்கள் அடிக்கடி வருகின்றன.

Hudud

குறிப்பிட்ட சில குற்றங்களுக்கு பாரம்பரிய இஸ்லாமிய சட்டத்தில் நிர்ணயிக்கப்பட்ட தண்டனைகள்.

Qisas

கொலை அல்லது உடல் சேதம் போன்ற குற்றங்களில் “பழிக்குப் பழி” அல்லது அதற்கான இழப்பீடு/மன்னிப்பு போன்ற கொள்கைகளுடன் தொடர்புடையது.

Ta’zir

குறிப்பிட்ட நிர்ணயிக்கப்பட்ட தண்டனை இல்லாத குற்றங்களில் நீதிபதி தன் சட்ட அதிகாரத்தின் அடிப்படையில் தண்டனையை நிர்ணயிக்கும் பிரிவு.

அனோஜன் வழக்கில் வெளியான வழக்கு ஆவணங்களை ஆய்வு செய்த Jaffna Monitor செய்தி, இரண்டு குற்றச்சாட்டுகள் இருந்ததாகக் கூறுகிறது.

ஒன்று சவூதி Anti-Cyber Crime Law-ன் கீழான சமூக ஊடகப் பதிவு.

மற்றொன்று நபிகள் நாயகத்தை அவமதித்ததாகக் கூறப்படும் குற்றம்; அதற்கு எழுத்துப்பூர்வமான ஒரு குறிப்பிட்ட தண்டனை இல்லாததால், Ta’zir அடிப்படையில் நீதிமன்றம் தண்டனை நிர்ணயித்ததாக அந்த ஆய்வு தெரிவிக்கிறது.

இதுதான் ஆரம்ப ஐந்து ஆண்டு சிறை மற்றும் மூன்று மில்லியன் ரியால் அபராதத்திலிருந்து பின்னர் மரண தண்டனைக்குச் சென்றதாகக் கூறப்படும் வழக்கின் முக்கிய சட்டப் பின்னணி.

---

8. மிகவும் அதிர்ச்சியூட்டும் அம்சம்: மேல்முறையீடு தண்டனையை அதிகரிக்க முடியுமா?

பல நாடுகளின் சட்ட அமைப்புகளில், ஒருவர் மேல்முறையீடு செய்தால் தண்டனை மோசமாக்கப்படாத பாதுகாப்பு இருக்கலாம்.

ஆனால் சவூதி சட்ட அமைப்பில் அத்தகைய பொதுவான பாதுகாப்பு இல்லை என்று வெளியான சட்ட ஆய்வுகள் குறிப்பிடுகின்றன.

அனோஜன் வழக்கைப் பற்றிய Jaffna Monitor ஆய்வின்படி, ஆரம்ப நீதிமன்றம் கடுமையான discretionary punishment கோரிக்கையை ஏற்காமல் ஐந்து ஆண்டுச் சிறை மற்றும் மூன்று மில்லியன் ரியால் அபராதம் விதித்திருந்தது. பின்னர் மேல்முறையீட்டு நடவடிக்கையில் வழக்கு மீண்டும் பரிசீலிக்கப்பட்டபோது, அதிகமான தண்டனை விதிக்கப்பட்டதாகத் தெரிவிக்கப்படுகிறது.

இது தான் இந்த வழக்கை மிகவும் கவலைக்குரியதாக ஆக்குகிறது.

---

9. அப்படியானால் அனோஜன் செய்தது என்ன?

தற்போது வெளியாகியுள்ள தகவல்களின்படி, அவர் ஒரு Facebook கருத்தைப் பதிவிட்டார்.

அது நபிகள் நாயகத்தை அவமதிக்கும் வகையில் இருந்ததாக சவூதி அதிகாரிகள் கருதியதாக செய்திகள் தெரிவிக்கின்றன.

அவர் அந்தப் பதிவை விரைவாக நீக்கியதாகவும், மன்னிப்பு கேட்டதாகவும் அவரது தரப்பு தெரிவித்துள்ளது.

ஆனால் ஒரு பதிவை நீக்குவது அல்லது மன்னிப்பு கேட்பது தானாகவே குற்றவியல் வழக்கை முடிவுக்குக் கொண்டுவரும் என்று எந்த நாட்டின் சட்டத்திலும் பொதுவான விதி இல்லை.

அதனால் “அவர் மன்னிப்பு கேட்டுவிட்டார்; எனவே அவரை விடுதலை செய்ய வேண்டும்” என்பது மனிதாபிமான ரீதியான கோரிக்கையாக இருக்கலாம்; ஆனால் அது தானாகவே ஒரு சட்ட உரிமையாக மாறாது.

---

10. மற்ற மதத்தைச் சேர்ந்தவர்கள் சவூதி அரேபியாவில் என்ன செய்ய வேண்டும்?

இதுதான் இந்த விவாதத்திலிருந்து பெற வேண்டிய நடைமுறைப் பாடம்.

வெளிநாட்டில் வேலைக்குச் செல்லும் ஒருவர்:

முதலில் — அந்த நாட்டின் சட்டத்தை அறிய வேண்டும்.

“என் நாட்டில் இது சட்டபூர்வம்” என்பது வெளிநாட்டில் பாதுகாப்பாக இருக்கப் போதாது.

இரண்டாவது — சமூக ஊடகத்தை தனிப்பட்ட இடம் என்று நினைக்கக் கூடாது.

Facebook, X, TikTok, WhatsApp போன்றவற்றில் எழுதும் கருத்துகள் சட்ட நடவடிக்கைக்கான ஆதாரமாக மாறக்கூடும்.

மூன்றாவது — மதம் தொடர்பான பதிவுகளில் மிகுந்த கவனம் தேவை.

குறிப்பாக:

• நபிகள் நாயகம்
• குர்ஆன்
• இஸ்லாம்
• அல்லாஹ்
• மதச் சின்னங்கள்
• சவூதி அரச குடும்பம்
• அரசியல்
• தேசிய பாதுகாப்பு

போன்ற விஷயங்களில் கருத்து வெளியிடுவதற்கு முன் அந்த நாட்டின் சட்டத்தை அறிந்துகொள்ள வேண்டும்.

நான்காவது — கைது செய்யப்பட்டால் உடனடியாக தூதரகத்தைத் தொடர்புகொள்ள வேண்டும்.

மேலும் அந்த நாட்டின் சட்டத்தை நன்கு அறிந்த வழக்கறிஞரைப் பெற வேண்டும்.

ஐந்தாவது — மொழிபெயர்ப்பை அலட்சியப்படுத்தக்கூடாது.

ஒரு தமிழ் Facebook பதிவு அரபியில் மொழிபெயர்க்கப்படும் போது, அதன் பொருள் எவ்வாறு விளக்கப்படுகிறது என்பது வழக்கில் மிகப் பெரிய தாக்கத்தை ஏற்படுத்தக்கூடும்.

---

11. அனோஜனை காப்பாற்ற இன்னும் வாய்ப்பு உள்ளதா?

இந்தக் கேள்விக்கு தற்போது உறுதியான “ஆம்” அல்லது “இல்லை” என்று கூறுவது சரியல்ல.

ஆனால் சட்ட மற்றும் இராஜதந்திர வழிகள் இன்னும் முக்கியமானவை.

அவற்றில்:

• கிடைக்கக்கூடிய நீதிமன்ற மேல்முறையீடு

• Saudi Supreme Court வழி கிடைக்குமானால் அதைப் பயன்படுத்துதல்

• திறமையான சவூதி வழக்கறிஞரின் சட்டப் போராட்டம்

• இலங்கைத் தூதரகத்தின் நேரடி சட்ட உதவி

• இலங்கை அரசின் உயர்மட்ட இராஜதந்திர நடவடிக்கை

• அரச மன்னிப்பு / Royal Clemency கோரிக்கை

ஆகியவை அடங்கும்.

செப்டம்பர் 21 அன்று இலங்கை ஜனாதிபதி அனோஜனின் பெற்றோரைச் சந்தித்து, சட்ட மற்றும் இராஜதந்திர வழிகளில் நடவடிக்கை தொடரப்படும் என்று தெரிவித்ததாகவும், சவூதி மன்னரிடம் மன்னிப்பு கோரும் முயற்சி மேற்கொள்ளப்படும் என்றும் செய்திகள் தெரிவிக்கின்றன.

எனவே வழக்கு முடிந்துவிட்டது என்று இப்போது கூறுவது அவசரமான முடிவாகும்.

---

12. “இது காட்டுமிராண்டித்தனமான சட்டம்” என்று கூறலாமா?

இங்கே இரண்டு விஷயங்களைப் பிரிக்க வேண்டும்.

ஒரு குறிப்பிட்ட சட்டத்தை மனித உரிமை அடிப்படையில் கடுமையாக விமர்சிப்பது ஒன்றும்;

ஒரு முழு மதத்தையும் அல்லது அந்த மதத்தைச் சேர்ந்த மக்களையும் அவமதிப்பது ஒன்றும்.

இவை ஒன்றல்ல.

மனித உரிமை அமைப்புகள் மரண தண்டனையை எதிர்ப்பதற்கான காரணங்களை முன்வைக்கின்றன. குறிப்பாக கருத்து வெளிப்பாடு அல்லது மதநம்பிக்கை தொடர்பான செயல்களுக்கு மரண தண்டனை வழங்கப்படுவது குறித்து சர்வதேச அளவில் கடுமையான விமர்சனங்கள் உள்ளன.

அதனால் இந்த விவாதத்தை:

“இஸ்லாம் எதிர்ப்பு”

என்று குறுக்கிவிடாமல்,

“மத நம்பிக்கையை அவமதித்ததாகக் கூறப்படும் ஒரு கருத்துக்கு அரசு ஒருவரின் உயிரைப் பறிக்க முடியுமா?”

என்ற மனித உரிமைக் கேள்வியாக முன்வைப்பது மிகவும் வலிமையானது.

---

13. “ஏனைய மதத்தவர்கள் ஏன் எதிர்ப்பதில்லை?”

இது முற்றிலும் சரியான கேள்வி அல்ல. ஏனெனில் எதிர்ப்புகள் உள்ளன.

மனித உரிமை அமைப்புகள் சவூதி அரேபியாவின் மரண தண்டனை நடைமுறையையும் மதநிந்தனை மற்றும் apostasy போன்ற குற்றங்களுக்கான கடுமையான தண்டனைகளையும் நீண்டகாலமாக விமர்சித்து வருகின்றன.

மேலும் முக்கியமான ஒரு விஷயம் அனோஜன் வழக்கிலேயே வெளிப்பட்டுள்ளது.

முஸ்லிம் அரசியல்வாதிகளும் மதத் தலைவர்களும் கூட அவருக்கு மன்னிப்பு வழங்க வேண்டும் என்று கோரியுள்ளனர். Tamil Guardian செய்தியின்படி, Rishad Bathiudeen உள்ளிட்ட முஸ்லிம் அரசியல் தலைவர்கள் அனோஜனுக்காக மனிதாபிமான தீர்வைக் கோரி நடவடிக்கை மேற்கொண்டுள்ளனர்.

எனவே:

“முஸ்லிம்கள் அனைவரும் இந்தச் சட்டத்தை ஆதரிக்கிறார்கள்”

என்ற முடிவும் தவறு.

ஒரு மதத்தின் புனிதத்தைப் பாதுகாப்பது மற்றும் அதற்காக மரண தண்டனை வழங்கப்படுவதை ஆதரிப்பது — இரண்டும் ஒன்றல்ல.

---

14. மிக முக்கியமான முடிவு

அனோஜன் வழக்கு நமக்கு ஒரு கடுமையான எச்சரிக்கை.

இது ஒரு தமிழ் இளைஞனின் தனிப்பட்ட துயரம் மட்டுமல்ல.

இது:

கருத்துச் சுதந்திரம் பற்றிய கேள்வி.

மதநம்பிக்கையின் எல்லைகள் பற்றிய கேள்வி.

ஒரு நாட்டின் சட்டம் வெளிநாட்டவர்களுக்கும் எவ்வாறு பொருந்துகிறது என்ற கேள்வி.

மதச்சட்டமும் அரச சட்டமும் சந்திக்கும் இடம் பற்றிய கேள்வி.

மற்றும் இறுதியாக — ஒரு மனிதனின் உயிரின் மதிப்பு என்ன? என்ற கேள்வி.

குர்ஆன் மதத்தை அவமதிப்பதை கண்டிக்கிறது என்பதில் சந்தேகம் இல்லை.

ஆனால் “மதநிந்தனைக்கு மரண தண்டனை” என்ற நவீன சட்ட நடைமுறையை முழுவதுமாக குர்ஆனின் நேரடி கட்டளை என்று கூறுவது சரியானது அல்ல.

அது குர்ஆன், ஹதீஸ், பாரம்பரிய சட்டவியல், நீதிபதிகளின் விளக்கங்கள் மற்றும் குறிப்பிட்ட நாட்டின் சட்ட அமைப்பு ஆகியவை ஒன்றோடொன்று தொடர்புபடும் ஒரு நீண்ட வரலாற்றின் விளைவு.

சவூதி அரேபியாவின் Basic Law, குர்ஆனையும் சுன்னாவையும் நாட்டின் அடிப்படை அரசியலமைப்பு ஆதாரங்களாகக் குறிப்பிடுகிறது; நீதிமன்றங்கள் ஷரியா அடிப்படையில் செயல்படுகின்றன.

அதனால் வெளிநாட்டில் வாழும் ஒவ்வொருவரும் தெரிந்துகொள்ள வேண்டிய இறுதி பாடம்:

“நான் என் நாட்டில் எழுதக்கூடியதை, நான் வேலை செய்யச் செல்லும் நாட்டிலும் எழுத முடியும்” என்று ஒருபோதும் நினைக்காதீர்கள்.

அதே நேரத்தில் உலக சமூகம் கேட்க வேண்டிய கேள்வியும் உள்ளது:

ஒரு மனிதன் ஒரு மதத்தை அவமதித்ததாகக் கூறப்படும் ஒரு கருத்துக்காக, அவனுடைய உயிரையே அரசு பறிக்க வேண்டுமா?

இந்தக் கேள்விக்கு ஒருவர் முஸ்லிமா, இந்துவா, கிறிஸ்தவரா, நாத்திகரா என்பது அடிப்படையாக இருக்கக்கூடாது.

அது மனித உரிமை பற்றிய கேள்வி.

அனோஜன் வழக்கு அந்தக் கேள்வியை மீண்டும் உலகத்தின் முன் நிறுத்தியுள்ளது!